Haber Detayı
14 Mayıs 2018 - Pazartesi 20:15
 
İslam’ın Fethinden Hicri 15. Asır Sonuna Kadar Türkistan Medreseleri
“3.Uluslararası Arapça Kitap ve Okuma Günleri” etkinliklerine, 22 ülkeden çok sayıda ilim adamı ve araştırmacı katıldı. Aylık Dergisi’nin de takip ettiği etkinliğe Suriye’den katılan Ömer Şahrur, “Türkistan Medreseleri” hakkında konuşma yaptı.
Tarih Haberi
İslam’ın Fethinden Hicri 15. Asır Sonuna Kadar Türkistan Medreseleri

2-11 Mart tarihleri arası İstanbul Üsküdar’da bulunan Bağlarbaşı Kongre ve Kültür Merkezi’nde düzenlenen “3.Uluslararası Arapça Kitap ve Okuma Günleri” etkinliklerine, 22 ülkeden çok sayıda ilim adamı ve araştırmacı katıldı. Aylık Dergisi’nin de takip ettiği etkinliğe Suriye’den katılan Ömer Şahrur, “İslam’ın Fethinden Hicri 15. Asır Sonuna Kadar Türkistan Medreseleri” hakkında konuşma yaptı. Sözkonusu konuşmanın özet metnini ilginize sunuyoruz.

 

İslam medeniyeti bizi çok büyük sıkıntılardan kurtardı. Allah’a iman, özgürlük ve ilim. Bu bütüm medeniyetlerin odak noktasıdır ve bizim İslam medeniyetimizin de temeli de bu 3 temel. Bu büyük medeniyetin esasını oluşturan biz Araplar ve Türklerdik. Araplar tarihte bu insanlara, bu medeniyetlere birçok şey sundular, birçok şeyde katkıda bulundular. İslam’dan sonra Araplar tüm dünyaya bir hizmette bulundular. Kuranı Kerim’i anlattılar. Ancak Türkler neler yaptılar; siz bunu bilmiyorsunuz. Dolayısıyla ben de 17 sene Türkistan’da yaşamamış olsaydım belki ben de sizin gibi bunları bilmeyecektim. Ben orada yaşadım, oranın yemeğini yedim, havasından soludum ve Türklerin oralarda neler yaptığının şahidi oldum. Ama size sizin medeniyetiniz hakkında birçok şey öğretilmedi. Bu haritada (2. slayt) Türk kabilelerinin Asya’da dağılımını görüyoruz. Türkler 900 sene boyunca Çin’e hükmettiler. Ve tüm insanlığa 1100 sene hükmettiler, hizmet ettiler. Kuran-ı Kerim’i dünyaya Araplar olarak biz anlattık, biz neşrettik. Ama sizler ne yaptınız? Siz de Efendimiz’in hadisi şeriflerini ve sünneti seniyyesini yaydınız. Baktığımızda 6 hadis aliminden 5’i Türktür. İmamı Müslim aslı Arap olmasına rağmen Türklerden eğitim almıştır. Bu harita da sizin Batı Türkistan’da medeniyetinizi gösteren harita (4. slayt).

 

"Birileri Sizi Tarihinizden Kopardı"

 

İslam medeniyeti çok temel halka hükmünde idi ve şu medeniyetler arasında köprü hükmünde idi. Roma, Fars, Hint ve Çin medeniyetlerinin arasında birer köprü hükmünü görüyordu. Geliştirdi ve ileri noktaya taşıdı. İslam’a giren tüm halklara hizmet sundu ve bu büyük medeniyet Orta Asya’da büyük bir rolü vardı. Alman yazar Cosif Hell bir eserinde şöyle diyor: Bizler halkların gelişmişliğinin İslam ile olduğuna kesinlik hemfikiriz. Çünkü İslam bütün bu medeniyetlere hizmet etti. Şahıslar arasında, siyasette ve bütün alanlarda İslam yeni bir medeniyet inşa ederek büyük hizmetleri oldu. Medeniyet tüm dünyaya yayılmaya başladı. Tarihi okumak çok çok önemlidir. Birileri kalktı sizi tarihinizden kopardı. Siz ondan sonra tarihinizden kopuk bir şekilde yürümeye başladınız. İnşallah, Allah birilerini vesile kılarak yolunuza düz bir şekilde devam etmenizi sağlayacak. Bugün Türkiye’de yaptığımız böyle bir kültür faaliyetinin benzeri daha önce Türkistan’da yapıldı. Bu ölçekte daha büyük organizasyonlardan başka yerler yapılmıyor. İnşallah bunun cevabını sizin gibi değerli gençler verecek.

 

Tabi kitaptan bahsedince şu noktayı unutmamız lazım. Semerkant’ta ilk başlarda kitap diye bir şey yokken ilk kitap basımı Semerkant’ta o eski tarihlerde yapıldı ve devam etti. Bu zamanda kitap, öğrenci, hoca bulmak çok önemli hale geldi. Bunu da en iyi şekilde çözebilen, geliştirebilen Türkistan’dır.  Türkistan’a baktığımızda böyle ilmi faaliyetler böyle mezunlar vermiş. Buhari, Farabi, Biruni gibi tüm İslam alimlerine baktığımızda bunlar hep bu medeniyetten çıkmış ve insanlığa çok büyük hizmetler sunmuştur. And Dayr şöyle bir diyor: İslam 700-1200 yılları arasında bütün dünyanın liderliğini yaptı. Güçte, yönetimde, ahlakta, hukukta, rahmette, ilmi araştırmada, tıpta ve felsefede önderlik yaptı. Dolayısıyla İslam toplu edepli ve yüce kriterleri temsil eden bir halktı.

 

Ben Suriyeliyim. Milyonlarca şehidin olduğu, kanların akıtıldığı ülkeden bahsediyorum. Bizimle sizin aranızda olan irtibatı, güçlü bağlantıyı kimse koparamayacak. Bizler beraberiz ve iki halk kardeş halktır. Bu haritada da Türklerin İslam medeniyetini nerelere kadar götürdüğünü göstermek istedim ama tamamını gösteremedim. Tüm ırkların liderliğini siz Türkler yaptınız. Bunun farkındayız; bizler de bundan son derece gurur duymaktayız.

 

"Türkler Yeniden Yapacak mı?"

 

İslam medeniyeti öncesi Türkler kabileler şeklinde yaşamaktaydılar. Ancak bunlar toplandılar ve böyle büyük bir medeniyet kurdular. Bu süreç, halife Me’mundan başlayarak Harun Reşid oğlu, sonra Mu’tasim (Mu’tasım’ın annesi de bir Türk’tü), daha sonra Selçuklu, daha sonra da Osmanlı’ya uzanan süreçte 1100 yıl insanlığa hizmette bulundular. Tabi bunun altında o devlet başkanlarının Allah korkusu saklıydı. İslam kesinlikle kılıçla yayılmadı ve bu şekilde yayılmayacak. İslam’ın yayılması tamamen sevgiyle, muhabbetle ve sevgi mesajlarıyla yayıldı. Baktığımızda Türkistan’da ve özellikle Afrika’da bu bölgelere giden Müslümanların güzel amellerine göre İslam gelişmiştir. İslam adalet ve rahmet medeniyeti getirdi. Avrupa’ya taşıdığımız İslam medeniyetini Tatarlar üzerinden, Türkiye üzerinden İspanya’ya taşıdık. Orta Asya’ya baktığımız zaman mutasavvıfların, evliyaların eliyle oralarda İslam medeniyeti yaygınlaştı. Filistinli bir alim diyor ki; İslam hilafeti çökmeye, düşmanlara güç göstemez hale geldiği bir noktada, Allah hikmetiyle ve ihsanıyla onu koruyacak padişahları, hükümdarları ve büyük alimlerini Türkler kabileleri vasıtasıyla gönderdi. İslam’ı adeta yeniden diriltip bir çatı altında yeniden topladı. Benim soracağım soru şudur: Acaba Türkler yeniden bunu yapacaklar mı? Bizler buna inanıyoruz ve bunun için herşeyi yapmayı hazırız.

 

Türkistan’da yapılan ilmi çalışmalara İslam alimleri açısından bir ara değinmek istiyorum. Fıkıh alanında yetişen birçok alime baktığımızda orada yetişen birçok alim Türklerden yetişmektedir. Bunları kısaca idare etmeye çalışacağız. Türkler ise tamam, Türk değilseler eğer mutlaka Türklerin eğitimlerinden geçerek bu hizmetleri gerçekleştirmişlerdir.

 

İmam Buhari’nin kabri (slayt 24.). Recep Tayyip Erdoğan’ın da önce ve sonrası çektirdiği resim. Bildiğiniz gibi birçok medrese var o bölgelerde ve bu medreselerde bir çok tasavvuf yetişmiş. Bu Yesevi’nin kabri (salyt 34.) Bu Nakşibendi hazretlerinin kabri (Slayt 40.).

 

Türk yazarlarının yazdığı büyük eserler vardır Taşdelenli gibi, Yusuf Has Hacip gibi ve Kaşgari gibi. Harizmi olmasaydı bu gördüğünüz bilgisayar bugün olmazdı. Bilgisayar fikrini ilk ortaya çıkaran Havarizmidir. Dolayısıyla Türklerin, Türk alimlerin bu beşeriyete neler yaptığını buradan anlayın.  Farabi, Aristo gibi alimler 200’e yakın kitabı sadece kendi elleriyle yazmışlardır. Düşünebiliyor musunuz, biz bugün bir kitap okumaktan aciziz. Farabi İslam felsefesinde Fayda mevhumunu koyan ve ayriyeten tasavvuf felsefesini ortaya koyan kişidir. Biruni gibi bir akıllı beşeriyet daha görmedi. Biruni ayın belli noktalarındaki delikleri keşfeden alim olarak tanınmaktadır. (52, slayt). Abdullah bin Hüseyn, İbn Sina’nın kitapları 700 sene Avrupa’da tıp alanında okutulmuştur. Sultan Hüseyn Mirza Ağa beyin babasından öğrendiği ilimle gözetleme kulesi kurmuş ve günümüze kadar devam etmektedir.

 

İslam mimari açısından da son derece büyük bir başarı göstermiştir. Mimarisi çok farklı ve estetik bir yapıya sahiptir. (Slayt 66) Vakit olsaydı İslam şehirlerinde bu mimarinin nasıl yapıldığını da anlatacaktım. Bunlar ciltlerle anlatılaca bilecek bir yapıya sahip eserler. Harizm şehrine bakın. Bu öyle bir eserdir ki günümüze kadar halen dimdik ayakta durmaktır. (Salayt 73.) Dedelerinizin kurduğu bu mihraplara bakın (Slayt . 75-80) Nizamul Mülk orada sadece 600 tane medrese yapmıştır.  Medreselerin yanında mescitler vardı, şu şaheserlere bakın.

 

Bin yıl önce Semerkant’ın şu sokaklarına bakın. O günün şartlarına göre adeta zift atılmış. O zamanlarda Avrupa’da sokaklarda tuvaletlerini giderdiği bir döneme denk geliyor. Bu eserler sizin dedelerinizin eserleridir. Bu yüceliğe, muhteşemliğe bakın. Sorborn Üniversitesi’nin medeniyetlerle ilgili alanında şöyle bir yazı yer alır; “Türklerin dönemi İslam coğrafyasında yüce bir başarı sağladı. Selçuklular, Eyyubiler bina yapmakla mahirdiler. Binaları harika ve gösterişlidir. Türkler gittiği coğrafyalarda böyle muhteşem binalar yaparak beşeriyete böyle hizmet ettiler.”

 

Tercüme: Sübhan Ahmedov

Aylık Dergisi 163. Sayı

Kaynak: Editör:
Etiketler: Türkistan Medreseleri,
Yorumlar
Haber Yazılımı