Yazı Detayı
01 Ağustos 2011 - Pazartesi 19:40
 
(Eymi Vaynhauz) ve Koyun Atlatma
Fatih Turplu
 
 

Yaklaşık bir haftadır her televizyon kanalında ve aşağı yukarı her gazetede İngiliz Şarkıcı (Eymi Vaynhauz)’un ölümü ile ilgili haberleri görüyorum. Londra’nın kuzeyindeki evinde ölü bulunan (Eymi)’nin bu kadar haber değeri olabilmesindeki ana fail acaba ne idi?

 

Hayatını araştırdım. İlk öğrendiğim şey, diğer öğreneceklerimin hevesini kırdı maalesef; yirmi yedi yaşındaki güzel(!) sanatçı (şarkıcı) meğer Yahudi imiş…

 

Libya’dan ve Suriye’den; ekonomik krizden ve Filistin’den; kendi memleketimizin sosyal ve siyasî meselelerinden daha önemli olup bunların önüne geçen ve medya tarafından değer biçilen, alkol ve uyuşturucu bağımlısı, bu psikopat kadının, gözümüzün içine bakıla bakıla bir “melek” diye sunulması sıradan bir hadise midir? Yahut fevkalade teşhislere gebe bir sosyolojik vak’a mıdır, bilemem.

 

Bildiğim ve asıl bahsetmek istediğim ise şu: 828 yıldır düzenlenen ve bu yıl şap hastalığı sebebi ile iptal edilen “koyun atlatma” âdetimiz.

 

Denizli’nin Çal ilçesine bağlı Aşağı Seyyid Köyü’nde gerçekleştirilen bu âdetimizin pek güzel ve aynı zamanda oldukça hazin bir hikâyesi var.

 

Efsaneye göre bu oyun şöyle çıkmıştır:

 

Karakoyunlu aşiretinden bir çoban, Çal yöresine yerleşen Oğuz beylerinin birine çoban durmuş. Çoban ile beyin kızı birbirlerine aşık olur. Yörede çok sevilen çoban, bey kızını ister; ancak bey vermez. Bölgedeki diğer beyler, kızını çobana vermesi için beye baskı yaparlar. Bey bunun üzerine çok ağır bir şart koşar. Çobana der ki, "Koyunlarına üç gün boyunca tuz yedireceksin ve Büyük Menderes Nehri'nden su içirmeden karşıdan karşıya geçireceksin!” Çoban, koyunlara üç gün tuz verir ve karşıdan karşıya geçirir. Koyunlar sudan geçer geçmez susuzluktan ölür. Ne var ki bey kızını yine vermez. Çoban kara koyunu ile aşık olduğu kıza ağıt yakar. Bu ağıta dayanamayan kız hastalanır. Kızının hastalandığına dayanamayan bey, çobanı yöreden uzaklaştırmak için adamlarına baskı yaptırır. Bey’in adamları ahıra girip çobanı bağlar. Ahırdan kaçan kara koyun kızın evine gidip boynuzlarıyla kapısını açar. Kız tehlikeyi anlar ve çobanın kardeşlerine haber verir. Çoban kurtulur. Bey kızını yine de vermez. Kız bir süre sonra ölür. Çoban, ömrünü dağlarda kaval çalarak geçirir. Sevdiği kıza ve çok sevdiği kara koyununa türküler ve ağıtlar yakar.

 

Hikâyesi böyle… Koyun atlatma oyununa gelince:

 

Bu oyunda (âdette) koyunlara tuz yedirilir ve ardından sürünün, çobanla beraber suyu durmaksızın geçmesi istenir.

 

Çoban sürüsüyle su kenarına gelir ve önce kendisi suya atlar, ardından bir sene boyunca eğittiği sürü lideri olan kınalı koyun peşinden atlar ve sürü peşinden gelir.

 

Eğer çoban suya atladığında sürü peşinden gelmiyorsa bu, çobanın sürüsüne hâkim olamadığın göstergesidir.

 

Oyunda sürünün en kısa sürede nehri geçmesi, çobanın peşinden ayrılmaması, çobanın kıyafeti, koyunların durumu ve tüyleri, sürü lideri koyunun süsü esastır.
Bu âdet (oyun), yılda bir kez Denizli'nin Çal İlçesinin Aşağı Seyyid Köyü’nde ve çevre illerin köylerinde geleneksel olarak yapılmaktadır.

 

Bu âdetimiz ile alâkalı TRT televizyonunun “Anadolu’da Zaman” isimli belgeselinde bir bölüm var yayınlandı.

 

Yahudi (Eymi)’nin ölmesi beni hiç alâkadar etmiyor; bu sene şap hastalığı sebebiyle iptal edilen “koyun atlatma” yı acaba seneye kim kazanacak bunu çok merak ediyorum…

 

Aylık Dergisi 83. Sayı

 
Etiketler: (Eymi, Vaynhauz), ve, Koyun, Atlatma,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
01 Mart 2018
Fırtınaların Prensi
24 Ekim 2017
Gülmek Nedir? Kime Gülüyoruz? -VIII-
03 Ekim 2017
Gülmek Nedir? Kime Gülüyoruz? -VII-
31 Temmuz 2017
Gülmek Nedir? Kime Gülüyoruz? -VI-
03 Haziran 2017
Gülmek Nedir? Kime Gülüyoruz? -V-
09 Mart 2017
Gülmek Nedir? Kime Gülüyoruz? -IV-
03 Şubat 2017
Gülmek Nedir, Kime Gülüyoruz? -III-
04 Ocak 2017
Gülmek Nedir, Kime Gülüyoruz? -II-
30 Kasım 2016
Gülmek Nedir, Kime Gülüyoruz?
30 Temmuz 2016
Darbe Öyle Olmaz Böyle Olur!
30 Temmuz 2016
Bir Adam Yaratmak ve Trajik İnsan
04 Temmuz 2016
Varlık Sebebi...
03 Mart 2016
Milletler Arası Hukuk Açısından BM
01 Şubat 2016
Kamu Hukuku-Amme Hukuku Bahsi
07 Ocak 2016
5 Aralık 1999 Şanlı Metris Zaferi
03 Aralık 2015
Başyücelik Devleti "Yeni Dünya Düzeni" Devlet Şekilleri Bahsi Üzerine
05 Kasım 2015
Osmanlı Devleti'nde Ermeniler ve Günümüze Kadar Ermeni Meselesi 1324-2015
08 Ekim 2015
Tüm Zamanların En İyi Boksörü- III
04 Eylül 2015
Hilâl ile Haç’ın Ringe Çıkışı! II
05 Ağustos 2015
Rinklerin Yeni Prensi - I
05 Temmuz 2015
Genel Seçim Değerlendirmesi
29 Mayıs 2015
Selçuklular Devri'nde Ermeniler (1028-1246) ve Peygamberimizin Ermenilere Verdiği Amannâme
30 Nisan 2015
Ermenilerin Tarihî Kökeni ve Osmanlı Devleti Dönemine Kadar Ermeniler
02 Nisan 2015
Ermeni Meselesi ve Tarih Şuuru -Giriş-
09 Mart 2015
Korku Histerisi ve İslâm’ın İkinci Hâkimiyet Devresi
03 Aralık 2014
“Başyücelik Devleti“ ve Engelciler
16 Ekim 2014
Kültür Davamız Eserindeki "Tatbik Fikri ve Muhatap Anlayış" Bahsi Üzerine...
25 Eylül 2014
İman ve İspat, Bilgi’nin Doğuşu Üzerine...
28 Ağustos 2014
"Kültür Davamız" Eserindeki "Allah-Âlem-İnsan" Bahsi Üzerine
01 Ağustos 2014
"Zaman ve Şuur" Bahsi Üzerine
04 Temmuz 2014
"Kültür Davamız" Eserindeki "İki Yol ve Süzme" Üzerine
09 Mayıs 2014
Sakat Muhakeme - Karşı Yanlış- Üzerine
30 Nisan 2014
Kültür ve İdeoloji Üzerine…
29 Ocak 2014
“Aydın” Çağından mı Gazetedeki Köşesinden mi Sorumlu?
11 Aralık 2013
Eğitim Sistemimiz, Dershaneler ve Ak Parti
25 Kasım 2013
Kültürel Uyuşturma Operasyonu
01 Ekim 2013
Sanal Dünya, Gerçek Dünya ve Kitaplar
01 Eylül 2013
Günümüz İslamcılığının "İslam Anlayışı" Karşısındaki Çıkmazları Üzerine
01 Ağustos 2013
Dostoyevski’nin Cinler Romanı Üzerine Birkaç Not
01 Mayıs 2013
Batı Dünyası ve Temel Dayanakları Üzerine -3-
01 Nisan 2013
Batı Dünyası ve Temel Dayanakları Üzerine -2-
01 Mart 2013
Batı Dünyası ve Temel Dayanakları Üzerine -1-
01 Şubat 2013
Danton ve Robespiyer
01 Aralık 2012
Sert Rüzgarlar…
01 Aralık 2012
Entrikanın Mücessem Hâli: Joseph Fouche -3-
01 Kasım 2012
Entrikanın Mücessem Hâli: Joseph Fouche -2-
01 Ekim 2012
Joseph Fouché Üzerine… -1-
01 Eylül 2012
“Kadına Şiddet” Mevzuuna Dair
01 Ağustos 2012
“Berzah -Bütün Dalların Birleştiği Kök’e-” Eseri Etrafında
01 Temmuz 2012
Sıradan Bir Gün
01 Haziran 2012
Tümevarım ve Zaafiyeti Üzerine
01 Mayıs 2012
Mitolojiden Sinemaya
01 Nisan 2012
Van Gogh Sergisi Vesilesiyle Resim
01 Şubat 2012
Mitoloji ve Sinema üzerine (2)
01 Ocak 2012
Mitoloji ve Sinema üzerine (1)
01 Eylül 2011
Gerilim ve Korkunun Ustası Hıtchcock
01 Ekim 2010
Bir Filmin İyi Olduğu Nasıl Anlaşılır?
01 Eylül 2010
‘Seni Kim Kumanda Ediyor?’
01 Eylül 2010
Bir Romanın Konusu - Vesile Kimdir?
01 Ağustos 2010
Reenkarnasyon-Tenasuh Üzerine
01 Temmuz 2010
Tarkowsky’nin Son Filmi Offret-Kurban
01 Aralık 2009
Bir Tarkowski Klasiği: Stalker (İz Sürücü)
01 Haziran 2009
Andrei Tarkowski’nin Hayatı ve Sanatı Üzerine
06 Nisan 2009
Truman Show Filmi Üzerine
Haber Yazılımı